Varus van de achtervoet: wanneer de hiel naar binnen draait

Heb je wel eens gemerkt dat je voeten, of die van je kind, naar binnen lijken te buigen? Hindfoot varus is een aandoening die ik regelmatig in mijn praktijk zie.

We hebben het hier over een voetafwijking waarbij het hielbeen (calcaneus) naar binnen kantelt ten opzichte van de normale stand van het been. Het is geen ongebruikelijke aandoening. Veel patiënten komen bij mij met zorgen omdat ze merken dat hun schoenen ongewoon snel slijten, of omdat ze ongemak ervaren tijdens het lopen.

Een varusstand van de achtervoet kan op elke leeftijd voorkomen. Bij kinderen is het vaak een ontwikkelingsprobleem; bij volwassenen kan het het gevolg zijn van een trauma of andere aandoeningen. Het goede nieuws? Het is effectief te behandelen, vooral als het probleem vroegtijdig wordt ontdekt.

Wat is achtervoetvarus precies?

Stel je voor dat je je voet van achteren bekijkt. Onder normale omstandigheden hoort de hiel vrijwel in lijn te liggen met het been, misschien met een lichte naar buiten gerichte stand (wat we fysiologische valgus noemen). Bij een varusstand van de achtervoet gebeurt het tegenovergestelde: de hiel "zakt" naar binnen.

Het is alsof de voet zijn natuurlijke evenwicht verliest. Wanneer je je lichaamsgewicht ondersteunt in plaats van het gelijkmatig te verdelen, heb je de neiging om meer gewicht op de buitenkant van de voet te plaatsen. Dit creëert een reeks compensaties die niet alleen problemen in de voet, maar ook in de rug kunnen veroorzaken.

Patiënten zeggen vaak tegen me: "Dokter, ik weet niet waarom, maar mijn schoenen slijten altijd aan de buitenkant." Dat is vaak het eerste teken dat er iets mis is met de voet. Hielvarus kan min of meer uitgesproken zijn – in sommige gevallen is het nauwelijks zichtbaar, in andere gevallen is het zelfs met het blote oog heel duidelijk.

De oorzaken? Er zijn er meerdere.

Dus, waarom ontstaat varusstand van de achtervoet? Er zijn veel oorzaken, en die zijn vaak met elkaar verweven op manieren die elk geval een beetje anders maken.

Bij kinderen is het heel vaak een aangeboren afwijking. De voet ontwikkelt deze vorm tijdens de zwangerschap. Niemand kan daar iets aan doen, het gebeurt gewoon. Soms gaat het gepaard met andere aandoeningen, zoals klompvoet (talipes equinovarus), wat complexer is en een specifieke aanpak vereist.

Bij volwassenen is het anders. Enkelblessures, slecht genezen hielbotbreuken en peesblessures – met name die van de achterste scheenbeenspier – kunnen leiden tot een achtervoetdeformiteit. Laatst kwam er een patiënt bij me die jaren geleden een nare enkelbreuk had opgelopen: in de loop der tijd had de voet een aanzienlijke varusdeformiteit ontwikkeld.

Ook sommige neurologische aandoeningen kunnen de oorzaak zijn. Ik denk dan aan cerebrale parese, spina bifida of aandoeningen zoals de ziekte van Charcot-Marie-Tooth. In deze gevallen leidt een onevenwicht in de spieren geleidelijk tot een misvorming.

En dan zijn er nog de voeten met een hoge voetboog – voeten met een zeer hoge voetboog. Deze gaan vaak samen met een varusstand van de achtervoet, wat leidt tot een aandoening die we "cavus varus" noemen. Het is een combinatie die ernstige problemen kan veroorzaken als deze niet goed wordt behandeld.

De symptomen die patiënten naar mij brengen

"Dokter, het doet hier pijn, aan de buitenkant van mijn voet." Dit hoor ik het vaakst. Pijn aan de zijkant van de voet is typisch voor een varusstand van de achtervoet, omdat al het gewicht op dat gebied rust.

Maar het gaat niet alleen om pijn. Veel patiënten klagen over een gevoel van instabiliteit tijdens het lopen, vooral op oneffen terrein. Een varusvoet heeft namelijk de neiging om gemakkelijker naar buiten te kantelen.

De schoenen slijten op een karakteristieke manier: veel aan de buitenkant, weinig aan de binnenkant. Sommige patiënten zeggen me meteen: "Mijn schoenen gaan maar half zo lang mee als normaal, en ze slijten altijd op dezelfde plek."

Als het probleem na verloop van tijd niet wordt aangepakt, kan de pijn ook in de enkel, knie of zelfs de rug ontstaan. Het lichaam probeert de gebrekkige ondersteuning te compenseren, maar uiteindelijk begeeft iets het.

In ernstigere gevallen ontstaan ​​pijnlijke eeltplekken en likdoorns aan de buitenkant van de voet. En dan is er nog het esthetische aspect, dat niet onderschat mag worden: veel patiënten zijn onzeker over het uiterlijk van hun voeten, vooral in de zomer.

Hoe stel ik de diagnose?

Wanneer een patiënt met een vermoedelijke varusstand van de achtervoet op mijn spreekuur komt, observeer ik eerst hoe hij of zij loopt. Ik kijk naar de houding, de gang en of de patiënt mank loopt of andere compenserende bewegingen maakt.

Vervolgens laat ik hem op blote voeten staan ​​en onderzoek ik hem van achteren. Achtervoetvarus is in deze positie vaak duidelijk zichtbaar. Ik controleer ook de flexibiliteit van de voet: kan ik de afwijking handmatig corrigeren? Zo ja, dan is dat een goed teken voor een conservatieve behandeling.

Het onderzoeken van schoenen is cruciaal. Ik neem ze altijd mee om aan mijn studenten te laten zien: "Kijk hier, zie je hoe versleten ze zijn? Dat zegt veel meer dan woorden." Het slijtagepatroon vertelt het verhaal van de voet.

Om een ​​volledig beeld te krijgen, laat ik bijna altijd röntgenfoto's maken. Een anteroposteriore en laterale opname van de voet, vaak inclusief een opname van de achtervoet in belaste toestand. Deze onderzoeken geven me inzicht in de ernst van de misvorming en of er andere bijkomende afwijkingen zijn.

In sommige gevallen kan een MRI-scan nodig zijn, vooral als ik peesproblemen vermoed of als ik een operatie moet plannen. Maar in de meeste gevallen volstaan ​​een grondig klinisch onderzoek en röntgenfoto's om de diagnose te stellen.

Behandelingsopties

Dat hangt sterk af van de ernst van het probleem en de leeftijd van de patiënt. Bij jonge kinderen kan vaak veel verholpen worden met conservatieve behandelingen. Op maat gemaakte inlegzolen, specifieke fysiotherapie en soms zelfs corrigerende gipsverbanden.

Inlegzolen zijn vaak het eerste wat ik probeer. Niet de standaardzolen uit de winkel, let wel – ik heb het over op maat gemaakte orthopedische zolen, speciaal ontworpen voor die voet. Het idee is om de stand van de voet te corrigeren en de druk beter te verdelen. Veel patiënten ervaren direct verlichting.

Fysiotherapie kan enorm helpen, vooral bij het versterken van de spieren die de voet stabiliseren. Rek- en strekoefeningen, het versterken van de musculus tibialis posterior en het werken aan proprioceptie. Het lijkt misschien onbeduidend, maar het maakt wel degelijk een verschil.

Als conservatieve behandeling niet voldoende is, kan een operatie worden overwogen. Er bestaan ​​verschillende technieken, van de eenvoudigste osteotomie van het hielbeen tot complexere ingrepen waarbij ook de voorvoet betrokken is. Het type ingreep hangt af van het specifieke geval.

Elke voet is immers uniek. Wat voor de ene patiënt werkt, werkt mogelijk niet voor de andere. Daarom is een individuele beoordeling essentieel.

Wat gebeurt er na een operatie?

Als een operatie nodig is, variëren de hersteltijden sterk. Bij een eenvoudige osteotomie van het hielbeen is meestal gedurende 6-8 weken een brace nodig, waarna het lopen geleidelijk aan kan worden hervat.

Mijn patiënten vragen me altijd: "Wanneer kan ik weer hardlopen?" Nou, dat hangt ervan af. Bij intensievere sporten moet je doorgaans 4 tot 6 maanden wachten. Maar ik zie altijd zeer bevredigende resultaten als de indicatie voor de operatie correct is.

Fysiotherapie na de operatie is cruciaal. Een goede operatie is niet voldoende; een goede revalidatie is ook essentieel. Anders gaat een groot deel van het voordeel van de operatie verloren.

Hoe voorkom je dit probleem?

Eerlijk gezegd, als er sprake is van een aangeboren aanleg, kun je er weinig aan doen. In veel gevallen kun je echter wel voorkomen dat de situatie verergert.

De juiste schoenen maken echt het verschil. Vermijd hoge hakken en kies schoenen met goede voetsteun. En bovenal: als je de eerste tekenen van een verkeerde pasvorm opmerkt, wacht dan niet tot het probleem erger wordt.

Regelmatige controles zijn belangrijk voor kinderen, vooral als voetmisvormingen in de familie voorkomen. Hoe eerder er wordt ingegrepen, hoe beter de resultaten.

SmartHallux: Waar wij u kunnen helpen

Dr. Luigi Manzi, die specifieke ervaring op dit gebied heeft opgedaan, begeleidt elke patiënt met een persoonlijk behandelplan en maakt daarbij gebruik van de modernste technieken.

Het SmartHallux- team behandelt aandoeningen zoals hallux valgus , Morton-neuroma en andere misvormingen die voetpijn veroorzaken. SmartHallux biedt uitgebreide ondersteuning gedurende het gehele behandeltraject en is een uitstekende keuze voor een effectieve behandeling op maat. Boek nu (opent in een nieuw tabblad) uw consult bij het SmartHallux-team.

Veelgestelde vragen