Is artrose echt zo'n slopende ziekte? Een arts legt het uit

Wordt u wel eens 's ochtends wakker met stijve gewrichten? Of klaagt uw opa altijd over zijn knie die "lastigvalt als het weer verandert"? Dan hebben we het waarschijnlijk over artrose.

**Is artrose echt zo'n slopende ziekte?** Dit is een van de vragen die ik het vaakst krijg in mijn praktijk. Het korte antwoord is: dat kan het zijn. Maar zoals altijd in de geneeskunde, komt er veel meer bij kijken. Het hangt af van vele factoren: waar het zich voordoet, hoe vergevorderd het is, hoe uw lichaam reageert. Kortom, niet alle artrose is hetzelfde.

We hebben het immers over de meest voorkomende gewrichtsaandoening ter wereld – het treft praktisch iedereen na een bepaalde leeftijd, hoewel sommigen er meer last van hebben dan anderen.

Wat is dit voor gezegende artritis?

Zie je gewrichten als de scharnieren van een deur. Als ze nieuw zijn, glijdt alles soepel. Maar na verloop van tijd en door gebruik slijt het kraakbeen dat de botten bekleedt. Het is een beetje zoals wanneer de lagerbus slijt – die begint langzaam te schuren.

Kraakbeen is de gladde, glijdende substantie die ervoor zorgt dat botten kunnen bewegen zonder tegen elkaar aan te wrijven. Wanneer het kraakbeen verslechtert, ontstaan ​​er problemen. Botten beginnen direct tegen elkaar te wrijven. Het lichaam probeert de schade te "herstellen" door nieuw botweefsel aan de randen aan te maken – wat we osteofyten noemen, of vaker "botuitgroeiingen".

Het resultaat? Pijn, stijfheid en soms zelfs zwelling.

Waarom ontstaat artrose?

Dit is interessant, omdat er zoveel oorzaken zijn. Leeftijd is de meest voor de hand liggende: na je 65e vertoont praktisch iedereen wel tekenen van artrose op röntgenfoto's. Maar het is niet alleen een kwestie van de jaren die voorbijgaan.

Lichaamsgewicht speelt een belangrijke rol, vooral voor de knieën en heupen. Bedenk dat elke extra kilo ongeveer 3 tot 4 kilo extra druk op je knieën uitoefent tijdens het lopen. Reken het zelf maar uit.

Dan zijn er nog de blessures. Die keer dat je jezelf blesseerde tijdens het voetballen en dacht: "Het gaat vanzelf wel over"? Nou, jaren later zou je er wel eens de prijs voor kunnen betalen. Herhaalde microtrauma's in de loop der tijd worden vaak over het hoofd gezien, maar het gewricht onthoudt ze allemaal.

Genetica speelt een belangrijke rol. Als je ouders problemen hadden met artrose, ben je er waarschijnlijk meer vatbaar voor. Dit is geen doodvonnis, maar wel een risicofactor om rekening mee te houden.

En dan zijn er nog aangeboren afwijkingen, het soort werk dat je doet, de sport die je beoefent. Een metselaar heeft bijvoorbeeld meer kans op artrose in zijn handen dan een kantoormedewerker, dat spreekt voor zich.

De symptomen die u moet herkennen

Pijn is het belangrijkste symptoom, maar de pijn is niet voor iedereen hetzelfde. Sommige patiënten beschrijven een doffe, constante pijn. Anderen beschrijven een soort 'trekjes' bij bepaalde bewegingen.

Pijn in de ochtend is typisch – het soort pijn waardoor je denkt: "Ik moet eerst even opwarmen." Het is typisch voor artrose: na urenlang stilzitten raakt het gewricht "vast" en is beweging nodig om de flexibiliteit terug te krijgen.

Stijfheid is een ander typisch symptoom. Je kunt niet meer zo soepel buigen als vroeger, je hebt moeite met het strikken van je schoenen en opstaan ​​uit een stoel wordt een hele opgave. Beetje bij beetje verlies je de souplesse in je bewegingen die je ooit als vanzelfsprekend beschouwde.

Soms hoor je een geluid – wat we crepitatie noemen – wanneer je het gewricht beweegt. Het is het geluid van wrijving tussen de beschadigde kraakbeenoppervlakken. Het is niet per se pijnlijk, maar het kan wel irritant zijn.

In een verder gevorderd stadium kan het gewricht ook zichtbaar vervormen. Gekrulde vingers en kromme knieën zijn tekenen dat de artritis aanzienlijk is gevorderd.

Hoe stel ik de diagnose?

Wanneer een patiënt bij mij komt met een vermoeden van artritis, luister ik eerst. Ze vertellen me hun verhaal: wanneer de pijn begon, wat de pijn verergert, wat de pijn verlicht en of ze eerder een trauma hebben gehad.

Dan volgt het lichamelijk onderzoek. Ik kijk naar hoe hij loopt, hoe hij het gewricht beweegt en waar hij pijn voelt als ik erop druk. Soms hoor je dan al dat typische krakende geluid.

Röntgenfoto's zijn cruciaal: ze laten duidelijk zien of de gewrichtsruimte smaller is geworden, of er osteofyten zijn, of dat het bot onder het kraakbeen is verdikt. Het is een beetje alsof je in een automotor kijkt om te zien waar hij versleten is.

In sommige gevallen is een MRI-scan nodig, vooral als ik de weke delen – zoals ligamenten, menisci en resterend kraakbeen – beter wil beoordelen. Maar bij gewone artrose zijn röntgenfoto's meestal voldoende.

Bloedonderzoek? Dat wordt vooral gebruikt om andere aandoeningen uit te sluiten, zoals reumatoïde artritis. Artrose zelf laat geen significante veranderingen zien bij de tests.

Wat kunnen we doen om het te genezen?

Laten we beginnen met een ongemakkelijke waarheid: artrose geneest niet in de traditionele zin. Versleten kraakbeen herstelt zich niet zoals huid na een blessure. Maar dat betekent niet dat we niets kunnen doen – integendeel!

Medicijnen zijn vaak de eerste verdedigingslinie. Ontstekingsremmers helpen tegen pijn en ontstekingen, hoewel ze met voorzichtigheid moeten worden gebruikt omdat ze op de lange termijn maagproblemen kunnen veroorzaken. Chondroprotectoren – medicijnen die het kraakbeen zouden beschermen – zijn nog steeds onderwerp van discussie, maar sommige patiënten melden baat te hebben bij deze middelen.

Fysiotherapie is essentieel. Een goede fysiotherapeut helpt je niet alleen met de pijn, maar leert je ook specifieke oefeningen om je mobiliteit te behouden en de spieren die het gewricht ondersteunen te versterken. Het is een investering voor de lange termijn.

Laatst kwam er een patiënt bij me die alles had opgegeven omdat "het toch geen zin heeft". Ik legde hem uit dat het juist andersom is: hoe meer je stopt, hoe meer het gewricht "vastloopt". Goed bewegen is medicijn.

Er zijn ook injecties met hyaluronzuur, cortison en plaatjesrijk plasma. Het zijn geen wondermiddelen, maar ze kunnen in bepaalde gevallen wel maandenlang verlichting bieden.

In meer geavanceerde gevallen, wanneer de pijn echt invaliderend wordt en conservatieve therapieën niet langer volstaan, wordt een operatie overwogen. Protheses, artroscopie om het gewricht te "reinigen", osteotomieën om de assen opnieuw uit te lijnen – het hangt af van elk individueel geval.

Hoe invaliderend kan het worden?

Hier is de hamvraag. **Artritis, een slopende ziekte** – het is een label dat veel patiënten angst aanjaagt. De realiteit is dat het sterk afhangt van waar de artritis zich manifesteert en hoe ver deze zich ontwikkelt.

Milde artritis in één hand kan u alleen hinderen bij het openen van potjes. Maar ernstige artritis in de heup of knie kan uw zelfstandigheid ernstig beperken: lopen wordt moeilijk, trappen beklimmen een nachtmerrie en in en uit de auto stappen is een hele opgave.

Ik heb jonge patiënten gezien – van in de vijftig – die door knieartrose gedwongen werden van baan te veranderen. En anderen van in de tachtig die, met wijdverspreide artrose, vrijwel een normaal leven blijven leiden. Het verschil? Vaak hangt het af van hoe het probleem wordt aangepakt, hoe vroeg met de juiste behandelingen wordt begonnen, en zelfs een beetje genetisch geluk.

**Invaliderende artrose** is een realiteit wanneer het de dagelijkse activiteiten aanzienlijk belemmert. Maar het is geen doodvonnis – met de juiste aanpak kan zelfs gevorderde artrose met waardigheid worden geleefd.

Hoe je het kunt voorkomen (of vertragen)

Voorkomen is altijd beter dan genezen, ook al kunnen we niet alles beheersen. Een gezond gewicht behouden is waarschijnlijk het belangrijkste wat u kunt doen voor uw knieën en heupen. Elke kilo die u verliest, is een geschenk aan uw gewrichten.

Regelmatig bewegen is essentieel, maar let op: het moet wel de juiste soort beweging zijn. Zwemmen, fietsen of wandelen zijn perfect. Sporten met een hoge impact of abrupte draaiingen zijn minder aan te raden als je al problemen hebt.

Een evenwichtig dieet, rijk aan omega-3-vetzuren en antioxidanten, kan helpen de algehele ontsteking in het lichaam te verminderen. Het is geen tovermiddel, maar elk klein beetje helpt.

En dan zijn er nog de juiste schoenen – onderschat, maar ontzettend belangrijk. Goede voetboogondersteuning kan op de lange termijn een groot verschil maken.

SmartHallux: Waar wij u kunnen helpen

Bij SmartHallux zijn we gespecialiseerd in voet- en enkelchirurgie. Dr. Luigi Manzi, die ruime ervaring heeft op dit gebied, stelt voor elke patiënt een persoonlijk behandelplan op met behulp van de modernste technieken.

Artrose in de enkel komt minder vaak voor dan artrose in de knie of heup, maar als het zich voordoet, kan het zeer beperkend zijn. Wij bieden geavanceerde enkelprotheses en, waar mogelijk, conservatieve behandelmethoden.

Het SmartHallux- team behandelt aandoeningen zoals hallux valgus , Morton-neuroma en andere misvormingen die voetpijn veroorzaken. SmartHallux biedt uitgebreide ondersteuning gedurende het gehele behandeltraject en is een uitstekende keuze voor een effectieve behandeling op maat. Boek nu (opent in een nieuw tabblad) uw consult bij het SmartHallux-team.

Vragen die u mij vaak stelt