Botten van de voet en enkel: alles wat je moet weten

Heb je wel eens naar je voeten gekeken en je afgevraagd hoe ze je de hele dag overeind houden?

Nou, dat is een interessantere vraag dan het lijkt. Ik ben Dr. Luigi Manzi, en hier op SmartHallux praat ik vaak over voetoperaties, maar vandaag wil ik u meenemen op een soort "begeleide reis" door de anatomie van de voet en enkel. Want weten hoe we in elkaar zitten, helpt enorm bij het begrijpen van wat er mis kan gaan en, nog belangrijker, hoe we het kunnen verhelpen.

De botten van de voet en enkel zijn een meesterwerk van techniek. Denk er maar eens over na: 26 botten in de voet, plus drie in de enkel, die samenwerken om je te laten lopen, rennen en springen. Ongelooflijk, toch?

De voet: 26 kleine architectonische wonderen

Dit is iets wat ik mijn patiënten vaak vertel: de voet is verdeeld in drie hoofdgedeelten. Net als een huis met drie verdiepingen, om het zo maar te zeggen.

De tarsus is het achterste deel, het dichtst bij de enkel. Het bevat zeven botten, waaronder het bekende calcaneus (hielbeen) en de talus, die als scharnier voor de enkel fungeert. Deze botten zijn sterk. Dat moeten ze ook wel zijn – stel je eens voor hoeveel gewicht ze moeten dragen elke keer dat je loopt!

Dan is er nog het middenvoetsbeentje : vijf lange botten die van de voetwortel naar de tenen lopen. Het eerste middenvoetsbeentje, dat van de grote teen, is voor ons orthopedisten het belangrijkst. Waarom? Simpel: het is de plek waar hallux valgus, oftewel een eeltknobbel, ontstaat. Ik heb het duizenden keren in mijn praktijk gezien.

De vingerkootjes zijn de botjes van de vingers: 14 in totaal, 3 per teen behalve de grote teen die er maar 2 heeft. Klein, maar essentieel voor het evenwicht.

Dit is interessant, want elke botgroep heeft een specifieke functie. De spronggewrichten vangen schokken op, de middenvoetsbeentjes verdelen het gewicht en de vingerkootjes helpen je af te zetten tijdens het lopen. Een perfect systeem, als het goed werkt.

De enkel: drie botten die het verschil maken.

De enkel lijkt van buitenaf eenvoudig, maar het is een complex gewricht. Het scheenbeen en het kuitbeen (de twee botten van het been) komen samen met het sprongbeen in de voet en vormen wat we de "tibio-fibulair-spronggewricht" noemen.

Een ingewikkelde naam om te beschrijven hoe perfect het scharnier is. Het maakt buigen, strekken en die kleine zijwaartse bewegingen mogelijk die je nodig hebt bij het lopen op oneffen terrein.

Laatst vroeg een patiënt me: "Dokter, waarom doet mijn enkel zo'n pijn als het regent?" Het antwoord heeft te maken met deze anatomie: het enkelgewricht is erg gevoelig voor vochtigheid, vooral als er al sprake is van artrose.

De achillespees: de zachtaardige reus

Ik kan het niet over de enkel hebben zonder de achillespees te noemen. Het is de sterkste pees in het menselijk lichaam en verbindt de kuitspieren met de hiel.

Stel je voor, het kan tijdens het hardlopen belastingen tot wel 12 keer zijn eigen lichaamsgewicht weerstaan! Maar juist daardoor is het ook kwetsbaar. Peesontstekingen, gedeeltelijke scheuren, volledige scheuren: ik zie het allemaal, vooral bij weekendsporters die zichzelf overbelasten zonder voorbereiding.

Eén ding zeg ik altijd: "De achillespees is als een elastiekje. Als je er te hard aan trekt, te vaak, zonder hem op te warmen... dan breekt hij vroeg of laat."

Wat kan er misgaan?

De meest voorkomende aandoeningen die ik zie? Hallux valgus natuurlijk – dat is aan de orde van de dag. Metatarsalgie, pijn in de bal van de voet onder de tenen. Plantar fasciitis, die vreselijke pijn onder de hiel 's ochtends. En dan nog enkelverstuikingen, botbreuken en artrose.

Elk probleem heeft zijn eigen verhaal. De vrouw die met hallux valgus (eeltknobbels) bij de dokter komt, zegt vaak: "Dokter, het ligt aan mijn hakken!" Zo simpel is het niet altijd. Soms is het genetisch bepaald, soms ligt het aan de voetvorm, en soms zijn het gewoon de verkeerde schoenen.

Ik zie in de winter vaak botbreuken. IJs, uitglijden en scheuren. Het vijfde middenvoetsbeentje breekt het gemakkelijkst – een simpele verstuiking en je bent er geweest, zes weken in het gips.

Hoe moeten we begrijpen wat u heeft?

Als u bij mij op kantoor komt, is het eerste wat ik doe luisteren. "Vertel me wat er is gebeurd?" Het is verbazingwekkend hoeveel nuttige informatie u me geeft door me gewoon te vertellen hoe de pijn is begonnen.

Dan kijk ik naar hoe je loopt, hoe je je voet neerzet. Ik voel, beweeg het gewricht en controleer precies waar het pijn doet. Vaak stel ik de diagnose op die manier, zelfs nog voordat de röntgenfoto gemaakt is.

Röntgenfoto's zijn essentieel om de botten van de voet en enkel in beeld te brengen, maar soms is meer nodig. MRI voor zacht weefsel, CT voor complexe fracturen. Elk geval is anders.

Behandelingen: van eenvoudige behandelingen tot chirurgie.

Het goede nieuws is dat niet alles in de operatiekamer eindigt. Veel problemen kunnen worden opgelost met conservatieve behandelingen: rust, ijs, ontstekingsremmende medicijnen en fysiotherapie.

Steunzolen zijn een uitstekende oplossing voor veel problemen. Niet de standaardzolen uit de supermarkt, maar op maat gemaakte zolen, speciaal ontworpen voor uw voet.

Wanneer is een operatie nodig? Dat hangt ervan af. Bij ernstige hallux valgus (eeltknobbels), open botbreuken of ernstige artrose in de enkel kan een operatie de levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren.

Ik heb patiënten gezien die niet meer pijnvrij konden lopen, maar na een succesvolle operatie weer gingen wandelen. Dat is de grootste voldoening in mijn werk.

Voorkomen is beter dan genezen.

Een paar tips die ik altijd geef: de juiste schoenen, een gezond gewicht en regelmatige, maar niet overmatige lichaamsbeweging. Je voeten zijn gemaakt om te bewegen, niet om de hele dag stil te zitten in strakke schoenen.

En als je pijn voelt, wacht dan niet tot het vanzelf overgaat. Hoe eerder je ingrijpt, hoe beter. Altijd.

SmartHallux: Waar wij u kunnen helpen

Bij SmartHallux zijn we gespecialiseerd in voet- en enkelchirurgie. Ik heb ruime ervaring op dit gebied en bied elke patiënt een persoonlijk behandelplan aan, waarbij ik de modernste en minst invasieve technieken toepas.

Het SmartHallux- team behandelt aandoeningen zoals hallux valgus , Morton-neuroma en andere misvormingen die voetpijn veroorzaken. SmartHallux biedt uitgebreide ondersteuning gedurende het gehele behandeltraject en is een uitstekende keuze voor een effectieve behandeling op maat. Boek nu (opent in een nieuw tabblad) uw consult bij het SmartHallux-team.

Veelgestelde vragen