Ben je wel eens 's ochtends wakker geworden met een scherpe pijn in je hiel? Alsof er een spijker in je hiel heeft gezeten? Dan heb je waarschijnlijk achillespeesontsteking.
Ik zie deze aandoening praktisch elke week in mijn praktijk. Het is een van die dingen die je, als ze eenmaal optreden, gewoon niet kunt negeren. De achillespees – de pees die de kuitspieren met de hiel verbindt – besluit plotseling op te spelen, en geloof me, als dat gebeurt, voelt de hele voet het.
Het interessante is dat patiënten vaak bij me komen in de overtuiging dat ze plantaire fasciitis hebben. "Dokter, ik heb pijn onder mijn voet..." Maar nee, het probleem zit precies daar, in die streng die aanvoelt als een gitaarsnaar die te strak gespannen is.
Wat is tendinitis nu eigenlijk?
Beschouw de achillespees als de belangrijkste pees in je voet. Hij is groot en sterk, maar zelfs die heeft zijn grenzen. Wanneer we hem te veel belasten – bijvoorbeeld omdat we na maandenlang bankhangen weer zijn begonnen met hardlopen, of omdat we plotseling andere schoenen hebben gekocht – raakt deze pees ontstoken.
Ontsteking betekent pijn. Het betekent dat elke stap een kleine kwelling wordt, vooral 's ochtends wanneer de pees nog "koud" is van de nacht. Ik heb patiënten die tegen me zeggen: "Dokter, de eerste stappen zijn vreselijk, maar dan gaat het beetje bij beetje beter." Precies, zo werkt het.
Soms raakt de pees niet alleen ontstoken, maar verdikt hij ook. Hij wordt dan een knoop in plaats van een glad touw. En als je die plek aanraakt... auw. De gevoeligheid is dan enorm hoog.
Waarom gebeurt dit? De oorzaken die ik het vaakst zie.
Door de jaren heen heb ik een aantal terugkerende patronen opgemerkt. Zoals de hardloper die te veel kilometers maakte. De vrouw die na jaren weer begon met tennissen. De man die besloot de trap op te rennen om weer in vorm te komen.
Het is vaak een kwestie van "te veel, te snel". Ons lichaam past zich aan, maar dat heeft tijd nodig. Als je in korte tijd van nul naar honderd gaat, zal er vroeg of laat ergens tegen protesteren. En meestal is het de achillespees die dat als eerste doet.
De verkeerde schoenen zijn ook een klassiek voorbeeld. Schoenen die te plat, te stijf of, erger nog, oude schoenen zijn die geen demping meer bieden. De arme pees moet dan een taak uitvoeren waar hij niet voor geschikt is.
Leeftijd speelt ook een rol. Het is niet zo dat je automatisch fragiel wordt als je veertig bent, maar laten we zeggen dat de pezen wat van hun jeugdige elasticiteit verliezen. Dat is normaal, het hoort erbij.
De symptomen die nooit liegen
"Dokter, het doet vooral 's ochtends pijn." Dat is de zin die ik het vaakst hoor. De klassieke pijn bij achillespeesontsteking is precies dat: intens als je uit bed stapt, vervolgens iets minder gedurende de dag, maar keert terug na langdurig zitten.
Sommige patiënten beschrijven een gevoel van stijfheid, alsof hun hiel "vastzit". Anderen melden pijn die uitstraalt naar de hele kuit. En dan zijn er nog degenen die daadwerkelijk voelen dat de pees gezwollen en warm aanvoelt.
Een belangrijk punt: als je op de achterkant van je hiel drukt en het doet pijn, dan heb je waarschijnlijk hiermee te maken. Als de pijn zich meer in de bal van je voet bevindt, kan het plantaire fasciitis zijn, wat een heel ander verhaal is.
Hoe ik tot de diagnose kom
Wanneer een patiënt met deze symptomen mijn praktijk binnenkomt, is het eerste wat ik doe luisteren. Ik zeg altijd dat 80% van de diagnose afhangt van het verhaal van de patiënt.
Dan kijk ik natuurlijk naar de voet. Ik controleer de pees, kijk of die gezwollen is en of het pijn doet als ik hem aanraak. Ik laat ze een paar simpele bewegingen maken: "Probeer je voet omhoog te wijzen... en nu omlaag." Als ze een grimas trekken als ze hun voet omhoog wijzen, is het meestal in orde.
Soms is een echografie nodig om de situatie beter te begrijpen. Echografie is in deze gevallen fantastisch, omdat het ons in staat stelt ontstekingen, verdikkingen en kleine afwijkingen te zien die van buitenaf niet zichtbaar zijn.
In speciale gevallen vraag ik ook een MRI aan, maar eerlijk gezegd is dat in de meeste gevallen niet nodig. De echografie geeft ons al alle informatie die we nodig hebben.
Behandelingen die echt werken
Het eerste wat ik mijn patiënten altijd vertel is: "We moeten de pees rust geven." Ik weet het, het lijkt vanzelfsprekend, maar mensen denken vaak dat ze gewoon door kunnen gaan zoals voorheen. Zo werkt het niet.
Rust betekent niet wekenlang in bed blijven liggen, maar activiteiten vermijden die de pijn verergeren. Als hardlopen pijn doet, ga dan een tijdje niet hardlopen. Punt uit. IJs helpt in de eerste paar dagen, vooral als er sprake is van duidelijke zwelling.
Ontstekingsremmers kunnen verlichting bieden, maar ze bieden slechts een tijdelijke oplossing. Het echte werk komt van rek- en versterkingsoefeningen. Ik leer mijn patiënten altijd specifieke oefeningen aan: kuitstrekkingen, excentrische peesversterkende oefeningen.
We gebruiken soms shockwave-therapie, die de genezing van pezen stimuleert. Het werkt goed, maar je moet wel geduld hebben, want de resultaten zijn niet direct zichtbaar.
Injecties? Die gebruik ik zelden voor de achillespees. Ze kunnen tijdelijke verlichting bieden, maar er bestaat het risico dat de pees verder verzwakt.
Hoe lang duurt het herstel?
Dit is de vraag die iedereen me altijd stelt. "Dokter, hoe lang duurt het voordat ik weer kan hardlopen?" Het eerlijke antwoord is: dat hangt ervan af. Het hangt af van de ernst van de ontsteking, hoe lang het probleem al bestaat en hoe goed de patiënt meewerkt aan de oefeningen.
Gemiddeld voelt u zich met de juiste behandeling na 2-3 weken al beter. Volledig herstel kan tot 2-3 maanden duren. Ik weet het, dat lijkt lang, maar de achillespees is een weefsel dat langzaam geneest.
Het belangrijkste is om de tijd te nemen. Ik heb te veel terugvallen gezien bij patiënten die te snel weer intensief gingen sporten.
Hoe voorkom je dit probleem?
Preventie begint met schoenen. Schoenen die geschikt zijn voor de activiteit die je doet, die je vervangt als ze versleten zijn en die goede voetsteun bieden.
Dan volgt de warming-up. Altijd. Vóór elke vorm van lichamelijke activiteit, zelfs een eenvoudige stevige wandeling. De achillespees moet opwarmen om goed te kunnen functioneren.
Rek- en strekoefeningen voor de kuiten moeten regelmatig worden gedaan, niet alleen wanneer het pijn doet. Vijf minuten per dag kan wekenlange pijn voorkomen.
En als je na een periode van inactiviteit een activiteit hervat, doe dat dan geleidelijk. Je lichaam heeft een geheugen, maar het heeft tijd nodig om zich aan te passen.
SmartHallux: Waar wij u kunnen helpen
Dr. Luigi Manzi, die specifieke ervaring op dit gebied heeft opgedaan, begeleidt elke patiënt met een persoonlijk behandelplan waarbij hij gebruikmaakt van de modernste technieken, van shockwaves tot gerichte fysiotherapie en, indien nodig, minimaal invasieve chirurgie.
Het team SmartHallux houdt zich bezig met pathologieën zoalshallux valgus, The Morton's neuroom en andere misvormingen die voetpijn veroorzaken. Het bieden van uitgebreide ondersteuning gedurende het hele behandelproces, SmartHallux Het kan een winnende keuze zijn om een effectieve behandeling te krijgen die is afgestemd op uw behoeften, boek nu uw specialistbezoek met de SmartHallux-team.
Domande frequenti
Maar klopt het dat het ook kan gebeuren bij mensen die niet aan sport doen?
Absoluut. Ik heb het gezien bij mensen die de hele dag staan tijdens hun werk, bij mensen die plotseling ander schoeisel droegen, en zelfs bij mensen die tijdens de vakantie gewoon veel meer liepen dan normaal.
Als de pijn vanzelf verdwijnt, kan ik mezelf dan als genezen beschouwen?
Niet echt. Pijn die tijdelijk verdwijnt, komt vaak terug omdat het onderliggende probleem niet is opgelost. Het is het beste om een onderzoek te laten doen, zelfs als de pijn verbetert.
Moet ik die oefeningen voor altijd blijven doen?
Onderhoudsoefeningen zouden inderdaad onderdeel van je routine moeten worden. Net als tandenpoetsen. Een paar minuten per dag om terugval te voorkomen.
